filmin sahneleri kimi izleyiciye donuk ve fazlasıyla ağır gelebilir ki bazı sahnelerde bende böyle düşünüyorum fakat netice de bir dram filmi olması açısından da filmin bu yönü pek de eksiklik sayılmamalıdır.

Mehmet Aslantuğ hissedilen ve yaşanan duyguyu tam anlamıyla filmine vermiştir. Bu yönüyle çok beğendiğimi ve duygu yoğunluğu bakımından da başarılı bulduğumu söyleyebilirim. Fakat Mehmet Aslantuğ’dan beklemediğim şu ki bu gibi duyguların artık günümüzde fazlaca yaşandığını ve hatta bu duygular üzerinden çokca film yazılıp çekilmesi yeni birşey değil. Bu yüzdendir ki filmin senarist ve yönetmeni olan Mehmet Aslantuğ’dan daha yeni konu üzerine yazılmış bir film beklediğimi söyleyebilirim.

Filmdeki oyuncuların böylesine ağır bir dram filminin hakkını verdiklerini düşünüyorum. Böylesine güzel oyuncu kadrosu olması filmi çok daha gerçekçi kılmış ki filmi izleyenler yada izleyecek olanlar için ağır giden böylesine bi filme bağlamayı başarmışlardır.

Film yavaş ve ağır yazılıp çekilmesine karşın izleyiciye hissettirdiği duygu açısından güzel ve anlamı yoğun bir film olmuştur.

Az önce de belirttiğim gibi birçok katmandan oluşan yapıt, özenli seyircinin gözünden kaçmayacak derecede rahat anlaşılabilecek mesajlar içermektedir. Peter Jackson ve Neil Blomkamp içlerinde süregelen hümanist yaklaşımlı sosyal eleştirilerini ve bazı global sorunları ‘bu sefer’ dillendirmekte oldukça kararlıdırlar. Zira Peter Jackson biraderimizin başyapıtı “The Lord Of The Ring – Yüzüklerin Efendisi” üçlemesinde bırakın egemen güçlerin eleştirisini bir tarafa; Tolkien babanın bizi sürüklediği batı iyidir – doğu kötüdür ya da bazı ırklar -kitapta “türler” olarak nitelense de- doğuştan üstündür gibi şovenist akımlara yapısal bir zorunluluk dâhilinde girmek durumunda kalmıştır. Yanlış anlaşılmasın kitabı da filmi de yaratıcılarını da çok severim ama maalesef bu güzel yapıtın bu durumda olmadığı anlamına gelmemektedir. Olaya farklı bir açıdan bakıldığında da aslında yazma kısmında Jackson ’un isminin bulunmaması; sadece “iş yapacak” ya da “beğendiği” bir işe girişmiş bile olabilmesi tezini çok kuvvetlendirmektedir. Ben yine de Jackson ’un da Blomkamp ve Tatchell gibi yukarıda bahsettiğim sorunlara bir eleştiri getirmiş olduğunu umuyor ve böyle kabul ediyorum.

Şimdi alışık olduğum üzere bu filmi başlıklara ayırıp bölümler halinde incelemeyi tercih edeceğim sanırım. Her ne kadar bu tip ayrıştırma konu bütünlüğü açısından çok sağlıklı olmasa da bütünlüğe zarar vermeden, başlıkları sadece konuyu belirleyen birer tema olarak kullanmaya çalışacağım.

YALNIZLIK ÇAĞINDA POST-MODERN SOYKIRIM: ÖTEKİLEŞTİRME
1982’de dünya, olağan kapitalist koşuşturmacalarla yuvarlanıp giderken; sadece küçük bir kesimin kurgu-bilim kitaplarından öteye geçmeyen inanışlarla kabul ettiği uzaylılar, bir gün aniden Johannesburg semalarına demir atmış herkesin ödünü patlatmıştır.
Süregelen uzun 3 ay boyunca demir atmış Spacecraft’ın ne hasmane ne de dostane herhangi bir girişimde bulunmaması üzerine hükümet her şeyi göze alıp gemiye girer ve gördüğü manzara karşısında çok şaşırır: yaratıklar aç, perişan ve hastalıktan dökülmüş halde, kendi yarattıkları korkularından ölesiye korkan insanoğlundan ölesiye korkarak sonlarını beklemektedirler. Gemileri bozulmuştur aslında, dünyaya sığınmak amacıyla gelmişlerdir.

İşte MNU, uzaylıların bu zayıflıklarından yararlanarak uzaylılara “yardım” adı altında, onları ‘District 9’ adlı iğrenç barakalardan oluşan bir toplama kampına indireli 30 yıla yaklaşmıştır. Bu arada uzaylı teknolojisinden sonuna kadar yararlanmak için her türlü iğrençliği yapmaktadır.

Bu noktada uzaylı ve bilimkurgu derisi altında saklanan en geniş ve en kuvvetli katmana rastlıyoruz: Diğerleri. Öncelikle teker teker toplumu hücre hücre oluşturan her birey kendisinden farklı olanı dışlar, aşağılar ve mümkünse onun olmamasını yeğler. Bu durum bireylerin oluşturduğu topluma da yansır. Her birey, toplumun her sınıfı ve her toplum bir ötekini, özellikle altındakini reddeder. Hatta aynı sınıfta olup farklı düşünen bireyler ve gruplar dahi bu eğilimdedir.

Süreç hemen ‘öteki’ni yaftalamakla başlar. Sıra aşağılamadadır. Öteki aşağılanır. İnanmayan cehennemlik olur; farklı cinsel tercihi olan ibne; gelir seviyesi düşük olan ayaktakımı; hayatın güzel yarısı karı kısmıdır; kürdü kesin bölücüdür; alevisi mumsöndücü olur; sosyal adalet ve gelir dağılımı isteyen “gomünist”…ve bu sürer gider. Bundan sonra dışlama ve yok sayma gelir. Bu süreçte toplumun o kesimi ya da o toplum uzaklaştırılmaya çalışılır. İstekleri göz ardı edilir. Elden gelse maddi ihtiyaçlarına giden yol kesilmelidir. Zira onlar ‘mükemmel olan bizlerin’ yerini işgal etmektedirler dünyada. En iyi örnek Amerikan zencileri olmuştur. Son aşama yok etme. Nefret edilen, işe yaramayan hatta yerinizi alan yok edilmelidir. Tabi ki başta Hitler olmak üzere soykırımlar günümüze kadar yapıldı ve hala yapılmakta.
Karideslere yapılan da, henüz son aşamaya varılmamış olmasına rağmen aynen buydu. “Karidesler (The Prawns)” onlara verilen isim. En garip ironilerden biri ise (yanlış-ironiler zaten gariptir!); kendileri de uzaylılar gibi mülteci olan fakir ve dışlanmış avam tabakası bile bu canlıların bilinçleri olan yaratıklar olduklarını kabul edememeleri idi. Filmde de dendiği gibi “Kim onların karideslere benzemediklerini iddia edebilir ki?”. Haydi itiraf edelim: hepimiz insanız!

WIKUS VAN De MERVE & FRANZ KAFKA – DÖNÜŞÜM
Toplumun genelinden daha zeki olduğu her halinden belli olan anti-kahramanımız Wikus; düzenin basamaklarını tırmanmayı becermiş, kendisini her türlü pisliğe rahatlıkla sokabilen tam bir “iş adamı”, tam bir “beyaz”, hatta tam bir “evinin erkeği”, yani bir “düzen adamı” dır. Bu güne kadar yönetime kadar yükseldiği silah şirketi(MNU)nin her türlü pis işini rahatlıkla yapabilen, yaparken ara sıra derinlerinde bir yerden gelen vicdanın zayıf çığlığıyla duraksayan ama hemen “görev aşkı” ile yaptığı işe geri koyulan; kişilik zaafları her halinden belli modern zamanların başarılı(!) bir bireyidir. Yozlaşmıştır, çürümüştür.

Karideslerle de ilişkisi güçlü-zayıf hiyerarşisi üzerine kurulmuştur. Kendisi dünyanın en büyük silah şirketlerinden birinin sadık bir elemanı olarak büyük insanlığın yırtıcıları arasında her ne olursa olsun yerini alıp besin zincirinin tepesine geçmeye karar vermiştir. Bunun için ne yapması gerektiği önemli değildir. Yapacaktır. Uzaylı kuzenlerine eziyet etmek de bunlara dâhil.

Wikus’un hikâyesinin ilginçliği burada gizlidir. Yine bir gün District 9’da iken iğrendiği uzaylıların barakalarında onlara çeşitli bahanelerle eziyet ederken; bir kaza sonucu vücuduna bir sıvı zerk olmuştur. O saniye Wikus’un hayatı ebediyen değişmiştir. Yalnızlık çağında, kendine bile yabancılaşmaya başlayan, kelimenin tam ve her anlamıyla metamorfoz geçiren Wikus; bir çok açıdan büyük üstat Franz Kafka’nın Dönüşüm(Değişim) adlı büyük yapıtının kahramanı Gregor Samsa’yı hatırlatmaktadır.

Gregor Samsa’nın yaşadığı istem dışı fiziksel değişim ve beraberinde gelen duygusal yıkımı bizim kadar Kafka da anlamaya çalışmıştı. Kitabı okumaya başlamadan önce insandım diyorsunuz. 20 dakika önce her şey, herkes iyiydi. Ama şimdi her şey bitti ve gittiler. Keşke ölebilseydim, keşke ölebilsem. Bu ‘şey’e dönüşen benim! Ben. Senin kocan, âşık olduğun kişi. Tabi ki karısı da terk edecektir yaratığı..

PIET SMIT & PINK FLOYD – PIGS (Domuzlar); KOOBUS VENTER & PINK FLOYD – DOGS (Köpekler)
1977 yılında alışık oldukları üzere efsanevi müzik oluşumu Pink Floyd, dünyayı yine karıştıran bir albüm daha yayımladı: Animals.
Albüm, sevdikleri bir dostlarını kapitalizme kurban veren grup üyelerinin duyduğu derin acı üzerine yarattıkları sarsıcı bir seyirdedir. İnsanları üç ana gruba ayırırlar. Domuzlar: hükmeden kesim, para babaları, besin zincirinin en üstündeki yırtıcılar, aristokratlar. Köpekler: domuzların koydukları kanunları uygulayan kanun ve devlet adamları, burjuvalar. Koyunlar: toplumun en alt tabakası, niteliksiz, güdülen sürü, avam.

Aslında albüm büyük üstat George Orwell’in “Animal Farm (Hayvan Çiftliği)” adlı eserinden etkilenerek yaratılmıştır. Ama Hayvan Çiftliği kitabı ile Animals albümü arasında temel bir fak vardır. Kendisi sağlam bir hümanist solcu olan Orwell, kitabında totaliter komünist rejimleri eleştirirken; kendileri sağlam hümanist solcu olan Pink Floyd üyeleri ise albümde kapitalizmi eleştirmişlerdir.

Piet Smit, Van De Merve’nin kayın pederi olsa da; bir kızın babası gibi görünse de o bir ‘domuz’dur. MNU’nun vicdansız patronlarından olan Smit, ‘karides’ler üzerinde her türlü deneyi –sırf silah sanayi için- hiç çekinmeden hatta birazda zevkle yaptıran; “The Devil’s Advocate – Şeytanın Avukatı” filminde John Milton(Al Pacino)’un Eddie Barzoon (Jeffrey Jones) için söylediği kadar para odaklı kokuşmuş, mide bulandırıcı bir domuzdur. O kadar ki; yeri gelince öz kızının mutluluğunu da hiçe sayıp damadını da denek olarak kullanacaktır.

Onun (onlar) için hayat, bilinç ya da birey önemli değildir. Önemli olan kan, para ve güçtür. Bunun önünde duran kendisi olsa dahi kendi kendini yok etmelidir birey. Bu da bir ideolojidir aslında. Bencilliğin son safhasındaki egoizmin vahşi kapitalizmle buluşması sonucu oluşan sakat ve kötürüm (aslında ölmeye mahkum) bir ideoloji. Bu düşünce sistemi eğer kendini düzeltemezse, zaman içinde önce beslendiği kaynakları ve pazarını, sonra da beslediği devasa mideli ‘domuz’ları tüketecektir.

Koobus Venter için ise önemli olan şey para değildir. O sadece kendisine hedef olarak sunulanı arzular. Sorgulamaz, anlamaz, bilmez ve aslında hiçbirini de istemez. Sadece sahibinin “Saldır!” emrine itaat eder. O kadar sadıktır ki; bir süre sonra sahibinin meselesi değildir o mesele artık. Sahiplenir. Hatta sahibinin kendi kendini düşünebileceğinden bile kat kat fazla sahibini düşünür. Sadıktır. Tüm tahlilin sonunda ve eserin bize gösterdiği kadarıyla Venter tek bir şey için yaşamaktadır: çok iyi bir ‘köpek’ olmak.

Esma, kızı Sara ile birlikte Grbavica’da yaşayan bir anne. Her gün daha da daralan çemberde nefes almaya çalışan iki insanın gerçekçi hikayesi. Sara babasını savaşta kaybeden bir genç kızdır. Şehit olan babasının gururuyla büyüyen ama tam da kız olamamış bir ergen. Esma kızına hiçbir şey hissettirmemek için çırpınan bir anne. Ama kızından sakladığı bir sırrı var. Kızı büyüdükçe sırrın ağırlığı da büyüyor ve çember onlar için giderek daralıyor. Eleştiriyi yazarken zorlandım çünkü filmin açılışı ve bitişi mükemmel seçilmiş. Başlangıç ve bitişteki etki izlerken edindiğim bir çok fikir ve duygumu yok etti diyebilirim.

Yakın tarihteki bir katliamın bu derece samimi anlatılması çok güzel. Savaş görüntülerinin olmaması daha da etkileyici bence. Çünkü anlatılmak istenen savaşın vahşiliği değil. Asıl mücadelenin savaş bittikten ve ortalık durulduktan sonra başladığı. Birkaç gün önce Japonya’da büyük bir Deprem ve Tsunami yaşandı. Tsunami görüntülerini canlı izledik neredeyse ama felaket olurken sadece izlemekle yetindi herkes. Sular çekilince de mücadele başladı. Aklıma nedense bu filmi getirdi bu. Savaş sırasında bütün dünya izledi. Çok kişi kaçtı, kaçmaya çalıştı. Savaş bitince de mücadele başladı. İşte film tam da bu noktadan sonrasını sade bir biçimde anlatmak istiyor ve bunu başarıyor.

Konusu kesinlikle çok orjinal ve diyalog açısındanda fena değildir.

Filmde aşık bir adamın ne kadar inatçı ve sadık olabildiğini göstermesi nedeniyle halen daha yazarın oğlak burcu ile bir bağlantısı olabileceğini düşünüyorum.

Tarihe karşı çıkılamaz veya yanlış anlatılamaz.Ne ise odur.Fazla sorgulamadan izleyince çok etkileyici bir film olduğunu anlıyorsunuz.Ama sorgulamaya başlarsanızda işin içinden çıkamazsınız.Çünkü her yaşanmış olay kendi zamanı içerisinde yaşanmış bir olaydır ve tarih yaprakları yılları , asırları devirdikçe dünya düzeni bile değişerek o zamanlarda yaşanmış olan olaylara farklı bir gözle bakmamızı sağlayabilir.Fakat bu filmin konusunun yaşandığı zamanlarda hiç bir ülke veya hiç bir halk o kadarda masum değildi.

Bu nedenle 300 Spartalı’yı izlerken kendinizi o dönemdeymiş gibi düşünün.Taraf seçmek ise size kalmış.

Filmin genel konusuna fazla takılmayın.Sadece oturun ve yanına kahve kola cips vs. film yanında yenilip içilebilecek ne var ne yoksa doldurun ve izleyin.

Bazen keşke dediğiniz anlar bile olabilir.Filmi izleyince niye bunu söylediğimi anlarsınız.

Gerçektende filmi izlerken bir şeylerin eksik olduğunu düşünmeye başlamıştım.Diyaloglar çok klişeydi.Görsel açıdan iyiydi belki ama yinede daha fazlasını bekliyordum.Hem görsellik hemde dolgun bir hikayesi olsaydı Avatar şu anda bir çok klasikleşmiş film ile karşılaştırılıyor olurdu.Yinede filmin konusunun kötü olduğunu vurgulamak istemem fakat filmde bazı eksik noktalar vardı sanki.

Bilim kurgu türü filmlerin hayranıysanız ve bir çok klasik bilim kurgu serilerini izlemiş iseniz Avatar’ın içerisindeki dünya sizi çokta hayran bırakmaz.Bu nedenle filmde bir diyalog eksikliği ve klişeleri hissedebilirsiniz.

Yinede kesinlikle sonuna kadar arkanıza yaslanıp keyifle izleyeceğiniz bir filmdir Avatar.

Babil Kulesi Efsanesinde, Tanrı insanların arasındaki iletişimi yok etmek için insanların farklı dillerde konuşmasını sağlamıştır. Böylece insanlar birbirini anlayamayacak ve karmaşa hüküm sürecektir. İnarritu filminde bundan doğan iletişimsizliği enfes bir anlatımla sunmuştur. Dillerin farklı olması kültürlerin farklı olmasını, kültürlerin farklı olması dünyaya bakış açısını değiştirdiği için iletişimsizlik dünyanın farklı noktalarında farklı etkiler yaratıyor. Ve bu noktada yönetmen hayatın kelebek etkisini ortaya koyacak zincirleme olaylar dizisi ile dünyanın herhangi bir noktasındaki bir olayın nasıl da kaosa dönüşebileceğini hünerli bir biçimde gösteriyor.

İnarritu’nun tesadüfleri algılama biçimi pek çok insanın algılamasından farklı. kaosta bile bir düzen olduğunu olağanüstü bir şekilde anlatabiliyor. Babel’den önceki iki filmi Amores Perros ve 21 Gram‘da benzer bir örgü ile anlattığı hikayelere bir de iletişimsizlik teması eklenince ortaya benim başyapıt diye niteleyebileceğim bir film çıkmıştır.

Cunta, legalize edilmiş terör yaratmak için Emperyalist ülkelerin yarattığı rejimlerin başında geliyor. Ve asıl vurucu olan bu rejimin Türkiye’de de yaşanmış olması. Filmi izlerken olayları kendi ülkenizle örtüştürüyorsunuz ve bu filmin etkisini arttırıyor. Yönetmen ayrıca övgüyü hak ediyor. Zira film realist ve etkileyici. Ajitasyon’dan nemalanmamış.

Türkiye’de de son yıllarda cunta rejimi ile hesaplaşan filmler çekiliyor. Henüz izlediklerim arasında Olimpo Garajı ile aynı etkiyi yaratan bir film olmadı ama yine de bu filmlerin hepsi bir değerdir benim için.